Το Μουσείο Ιστορίας της ΑΕΚ συνεχίζει τα αφιερώματα με τίτλο «Πρόσωπα που έγραψαν την ιστορία μας». Αυτή την φορά το πρόσωπο που γίνεται αναφορά είναι ο Ξενοφών Μαρκόπουλος γνωστός ως «Ξένος».
Ο Ξενοφών Μαρκόπουλος, υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικές μορφές της ΑΕΚ της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου και σημαντικό κομμάτι της ποδοσφαιρικής ιστορίας του συλλόγου. Γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη και μεγαλωμένος στην Καλογρέζα, συνδέθηκε από νωρίς με την προσφυγική ποδοσφαιρική παράδοση που γέννησε μεγάλες μορφές της Ένωσης.
Αναλυτικά:
Συνεχίζουμε τα αφιερώματά μας στα «Πρόσωπα που έγραψαν την ιστορία μας» με έναν ακόμη σημαντικό ποδοσφαιριστή της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου, που όπως το σύνολο σχεδόν των παλαιότερων προσωπικοτήτων του συλλόγου οι Ενωσίτες αγνοούμε – είτε το πολύ τον γνωρίζουμε κατ’ όνομα: μιλάμε για τον Ξενοφώντα Μαρκόπουλο ή απλά, όπως ήταν γνωστός όταν πρωταγωνιστούσε, για τον «Ξένο».
Ξενοφών Μαρκόπουλος, «Ξένος»
Ο Ξενοφών Μαρκόπουλος γεννιέται στην Κωνσταντινούπολη ανήμερα την πρωτοχρονιά του 1921. Το 1922, λίγο μετά την κατάρρευση του μετώπου και την καταστροφή της Σμύρνης και της Μικράς Ασίας, η οικογένειά του, φοβούμενη αυτά που έρχονται για την Πόλη και τους Πολίτες, αποφασίζει να μετακομίσει για ασφάλεια στην «Παλιά Ελλάδα». Εγκαθίστανται στην προσφυγούπολη της Καλογρέζας, όπου ο Ξενοφών μεγαλώνει και κάνει και τα πρώτα του ποδοσφαιρικά βήματα με τη φανέλα του Παμβυζαντινού. Την ίδια εποχή, στην ίδια γειτονιά, αγωνίζονται κι άλλα προσφυγόπουλα, όπως οι Κλεάνθης Μαρόπουλος, Τρύφων Τζανετής, Γιώργος Σίμος (Μάγειρας), οι οποίοι στα μέσα της δεκαετίας του ’30 μεταγράφονται όλοι στη μητέρα των προσφυγικών συλλόγων, την Α.Ε.Κ.
Ο Ξένος, λίγο πιο μικρός από τους προαναφερθέντες, ακολουθεί κι εκείνος τον ίδιο δρόμο, λίγα χρόνια αργότερα. Τον Αύγουστο του 1938 ο παλιός σπουδαίος χαφ της Α.Ε.Κ., Στέφανος Κωνσταντινίδης, τον πηγαίνει στην Ένωση και εισηγείται την απόκτησή του. Η εισήγησή του γίνεται δεκτή και ο Ξενοφών δεν αργεί να τον δικαιώσει. Ήδη την πρώτη του χρονιά 1938-1939, μολονότι η Α.Ε.Κ. διαθέτει μπροστά την τριπλέτα – φωτιά των Μαρόπουλου – Τζανετή – Χατζησταυρίδη, ο έφηβος ακόμη Ξένος παίρνει χρόνο συμμετοχής και ντεμπουτάρει τον Μάιο του 1939 σε αγώνες κυπέλλου με τον Απόλλωνα και πρωταθλήματος με τον Εθνικό.
Ο Ξένος γίνεται μέλος της μεγάλης ομάδας της Α.Ε.Κ. που κατακτά το νταμπλ της περιόδου 1938-1939 και το πρωτάθλημα της περιόδου 1939-1940, την οποία κανείς αντίπαλος δεν φαίνεται ικανός να σταματήσει· εκτός από έναν, τον πόλεμο. Το μεγάλο του «ξεπέταγμα» αρχίζει, ωστόσο, στη μεταπολεμική περίοδο. Όταν η ποδοσφαιρική δράση επανεκκινεί ο Αλέκος Χατζησταυρίδης μεταγράφεται στον Ολυμπιακό και ο Ξένος τον αντικαθιστά στη δεξιά πλευρά της επιθετικής γραμμής της Ένωσης.
Η εξέλιξή του είναι εντυπωσιακή. Συνδυάζει αρμονικά, ταχύτητα – δύναμη – τεχνική, ενώ διακρίνεται για την ιδιαίτερη ευστροφία του. Το στοιχείο αυτό του επιτρέπει να είναι ιδιαίτερα χαρισματικός κεφαλοσφαιριστής, μολονότι το ύψος του είναι κάτω του μετρίου. Είναι σχεδόν οξύμωρο ότι τα περισσότερα τέρματά του επιτυγχάνονται με το κεφάλι, μολονότι δεν ξεπερνά το 1,63 μ. σε ύψος!
Για ολόκληρη τη δεκαετία του ’40 ο Ξένος εξελίσσεται στον πιο επιδραστικό ποδοσφαιριστή της Α.Ε.Κ., ενώ καθιερώνεται και στην εθνική ομάδα. Μία απλή ματιά τόσο στα στατιστικά όσο και στον Τύπο της εποχής αναδεικνύει ότι είναι πια ο παίκτης – βαρόμετρο. Οδηγεί την Α.Ε.Κ. στις επιτυχίες των τελών της δεκαετίας του ’40, με τους τρεις συνεχόμενους τελικούς κυπέλλου και τις δύο κατακτήσεις, στις περιόδους 1948-1949 και 1949-1950. Επίσης, η Α.Ε.Κ. κατακτά στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο το πρωτάθλημα Αθηνών το 1946, 1947 και 1950. Αν πρέπει να ξεχωρίσουμε ένα πρόσωπο για κάθε δεκαετία, ο Νεγρεπόντης είναι ο ηγέτης της Ένωσης στη δεκαετία του ’20, ο Μαρόπουλος σε εκείνη του ’30 και ο Ξένος σε αυτή του ’40.
Το τέλος της καριέρας του Ξενοφώντα Μαρκόπουλου έρχεται άδοξα. Την Κυριακή 13 Μαΐου 1951 η Α.Ε.Κ. δίνει φιλικό αγώνα κόντρα στη Βιέννα. Οι προσδοκίες είναι μεγάλες, γιατί λίγους μήνες πριν, τον Ιανουάριο του 1951, η Ένωση έχει γράψει μία από τις πιο λαμπρές σελίδες της μέχρι τότε ιστορίας της, αποσπώντας ισοπαλία από το «τεχνικότερο ποδοσφαιρικό συγκρότημα της Ευρώπης», την ανίκητη την εποχή εκείνη Αούστρια Βιέννης. Παρά την εκπληκτική ατμόσφαιρα στη Νέα Φιλαδέλφεια, που έχει γεμίσει ασφυκτικά περίπου δύο ώρες πριν από τη σέντρα για τον πρώτο σημαντικό διεθνή αγώνα στο γήπεδο της Α.Ε.Κ., η Βιέννα νικάει εύκολα με 3-1. Η απογοήτευση των φίλων της Ένωσης είναι μεγάλη και η κιτρινόμαυρη διοίκηση ορίζει ρεβάνς τέσσερις μέρες μετά.
Το δεύτερο φιλικό με τη Βιέννα και η δεύτερη ήττα με 3-0 και με πολύ χειρότερη εμφάνιση, ανοίγει πληγές στην Α.Ε.Κ. και μεγάλη γκρίνια. Μέσα στο πολύ κακό κλίμα, που έχει διαμορφωθεί, την επομένη η διοίκηση ανακοινώνει αιφνιδιαστικά τον εξάμηνο αποκλεισμό του Ξένου, με την αιτιολογία ότι αρνήθηκε να αγωνιστεί στο δεύτερο ημίχρονο του αγώνα και πως σηκώθηκε και έφυγε από τη Νέα Φιλαδέλφεια. Κάτι που ο ποδοσφαιριστής δεν παραδέχεται ποτέ και με δηλώσεις του επιτίθεται έντονα στη διοίκηση και κυρίως στον έφορο Λευτέρη Παξιμαδά και τον προπονητή Τρύφωνα Τζανετή, λέγοντας ότι δεν είχε καν κληθεί στην αποστολή για το φιλικό, εμφανίστηκε μόνος του στα αποδυτήρια 90 λεπτά πριν από τη σέντρα και τελικά υποχρεώθηκε να αγωνιστεί λόγω των προβλημάτων τραυματισμού των Κανάκη και Τζαβάρα. Και ότι στο ημίχρονο ζήτησε να γίνει αλλαγή, γιατί είχε έντονους πόνους στο στομάχι, επειδή είχε φάει στο σπίτι του, λίγο πριν από το μεγάλο φιλικό, καθώς δεν βρισκόταν καν στην αποστολή για το παιχνίδι!
Όποια και να ήταν η πραγματικότητα, στην ουσία το περιστατικό οδηγεί στην αποχώρησή του από την Α.Ε.Κ. Εντάσσεται στον Α.Ο. Ελευθερούπολης όπου αγωνίζεται ακόμη τρία χρόνια και κρεμάει τα παπούτσια του το 1955. Παράλληλα, κάνει και μία επιχειρηματική προσπάθεια και, με συνεταίρο τον σπουδαίο επιθετικό του Παναθηναϊκού Βαγγέλη Νικολόπουλο, ανοίγουν κατάστημα αθλητικών ειδών στο κέντρο της Αθήνας. Μετά το τέλος της καριέρας του επιδίδεται για λίγο στην προπονητική, με βασικότερη θητεία εκείνη στην Α.Ε.Κ. Χαλκίδας.
Φεύγει από τη ζωή το 1992, σε ηλικία 71 ετών. Ένας σπουδαίος ποδοσφαιριστής με μεγάλη προσφορά στην Α.Ε.Κ. και στο ελληνικό ποδόσφαιρο.
Στις φωτογραφίες:
1. Ανέκδοτη φωτογραφία – πορτρέτο του Ξένου, τραβηγμένο το 1940.
2. Η πρώτη αναφορά για τον Ξένο στον Τύπο, λίγο μετά το ντεμπούτο του το 1939.
3. Το 1944 η μεγάλη προπολεμική Α.Ε.Κ. συνεχίζει από εκεί που είχε σταματήσει. Στην ανέκδοτη φωτογραφία ο Ξένος, (όρθιος, δεύτερος από δεξιά) είναι ο νέος μέσα δεξιά.
4. Η Α.Ε.Κ. νικήτρια του Κυπέλλου Πάσχα το 1944, μέσα στην Κατοχή. Ο Ξένος δεύτερος από αριστερά.
5-6-7-8. Πρωτοσέλιδα που αναδεικνύουν τον Ξένο ως την κεντρική φιγούρα της Α.Ε.Κ. στα τέλη της δεκαετίας του ’40.
9. Στιγμιότυπο από αγώνα Α.Ε.Κ. – Πανιωνίου τον Μάιο 1949 στη Νέα Φιλαδέλφεια, ο Ξένος επιτίθεται κατά της εστίας των κυανέρυθρων.
10-11. Στα πρώτα λεπτά του τελικού κυπέλλου του 1949 μεταξύ Α.Ε.Κ. – Παναθηναϊκού ο Ξένος τραυματίζεται στο κεφάλι και διακομίζεται στο νοσοκομείο, λίγο αργότερα χάνει και τον Μάγειρα. Οι αλλαγές δεν επιτρέπονται, η Α.Ε.Κ. κρατάει το 0-0 με εννέα παίκτες και κατακτά το κύπελλο σε επαναληπτικό.
12. Διαφημιστικό του καταστήματος αθλητικών ειδών Ξένου και Νικολόπουλου.
13. Το πρώτο χρονολόγιο του Μουσείου Ιστορίας της Α.Ε.Κ., όπου δεσπόζει το πορτρέτο του Ξένου.
